Ösmür balilarning nashta qilishning ehmiyitini tekitleydighan tibbi tetqiqat

Chéx jumhuriyiti tibbi tetqiqat organliri ösmür balilarning ettigende nashta qilishining muhimliqini tekitleydighan bir tibbi tetqiqatni otturigha qoydi,we ösmür balilarning waqti-waqtida ritimliq halette nashta qilip bérishi ularning zéhnini mektep ichidiki ders we bashqa pa’aliyetlerge köprek merkezleshtüridu, undin bashqa yene u, a’ilining ijtima’iy jehettin bir biri bilen bolghan yéqinliq rishtisini téximu kücheytidu, xususen balilar nashta qiliwatqan esnada a’ile ezaliridin birsi otturigha chiqip her bir balining qilishqa tégishlik ishliri heqqide etrapliq sözlep berse tesiri bek yaxshi bolidu dep körsetti.

Mezkur tetqiqatqa küre – tuluq bir kéchini ötküzgendin kéyin ashqazanning tamaqtin bosh bulishi seweplik barliqqa kelgen bedenning énérgiye éhtiyajni tizdin tuluqlash üchün
Ösmürler istémal qilidighan nashtiliq ghiza her küni adem bedinige singip kiridighan omumi énérgiyning beshtin bir qismini-55% shéker 30%may 15%brotin maddilirini öz ichige alalaydighan derijide küchlük bulishi kérek iken.

Chéx jumhuriyitidiki tibbi tetqiqat inistoti hazirlighan tetqiqat netijsimu bir kün jeryanida yéyilidighan besh waqliq tamaqlargha munasip shekilde ri’aye qilishning zörürlükini otturigha qoydi we besh waqliq tamaq ettigenlik nashtidin bashlinishi kéreklikini tekitlidi.

Ushbu tetqiqatni yolgha quyushqa qatnashqan doxtur eliksandra moraftisofa xanim nashtiliqni kéchiktürüp qilghan ösmürlerge qarighanda,nashtiliqni waqtida qilghan ösmürlerning beden qurulmisi nashta dastixinida yaxshi ozuqlinishtin hasil qilghan asasi inirgiyler arqiliq saghlamraq ösidu,nashtini kéchiktürüp qilghan balilarning bedenliri énérgiye kemchilikini qattiq hés qilip kéreklik bolghan énirgiyini xususen may énirgiyisni kéyinche özige yighiwalidu ,bu ehwal bala bedinide bir nechche qewet may qatlimini shekillendüridu,we balining éghirliqini ashuruwétidu,balining zéhni chéchilghaq bolup qalidu, ders jeryanida soralghan so’allargha del jayida jawab bérelmey tereddut bolup qalidu, dep qaraydu.

Muraftsofa xanim qushumche qilip uyqudin oyghan’ghandin kéyin éghiz tigilidighan nashtning her xil bulishini,qaymaq,nan,sot,shékerlik yimeklik,qizigha oxshash yénik gösh tilimi,qatarliq asasi uzuqluq yémekliklerni öz ichige alghan bulishini,uninggha yandashturup méwe chéwe sherbiti we bezi su,chay, qatarliq suyuqluqlarni, sulton terxemek we pemidur toghurmisi qatarliq köktatlar ningmu nashtiliq tamaqning terkibide bulishini tewsiye qilidu.
U, özining tewsiylirini mundaq sherhleydu:adette ösmür balilarning saghlam ösüp yétilishi tamaq üstilide métal ,kalsyum,fosfor,tömür,witamin a .B12.J.Yut.Terkibliri bar bolghan asasliq uzuqluq yémekliklirining köpinchisining toluq bulishigha éhtiyajliq.

Shuning bilen birge balilar uzuqluq ishliri mutexessisi rinata shibétofa xanim ösmür balilargha waqti –waqtida nashta qilishtek güzel adetni ügutüsh we ulargha u, güzel adetni terghib qilish ata ana bolghuchilarning bash tartip bolmaydighan mejburiyiti,nashta qilishni ata anilar balilarning meylige quyup qoymasliqi kérek,chünki uyqudin yingi oyghan’ghan balilar turupla tamaqqa éghiz tégishni anche xalap ketmeydu, dep qaraydu.

Shbitofa xanim nashtiliq tamaq waqtining qerellik bulishi kéreklikini we uninggha yéterlik waqit ajritishning lazimliqini , balilarning mektepke waqtida bérishini dawa qilip tamaq yewatqinida ularni hergüzmu aldiratmasliqni,yaxshi dep qaraydu.

U, yene balilar nashta qiliwatqanda , bolsa ata ana bolghuchi we barliq a’ile ezaliri héch bolmighanda a’ilining birneper muhim ezasi balilar bilen birge olturup nashta qilip,u jeryanda balilargha ularning kündilik pa’aliyetliri heqqide sözlep bérishining zörürlükini,shuningdek balilarning uquwatqan dersliride duch kelgen bezi qiyinchiliqini anglap uni hel qilishqa yardemlishish kéreklikini tewsiye qildi, we undaq qilish balilarni nashta qilishqa qiziqturidu,bu jeryanda balilar özlirini xatirjem hés qilishidu dédi.

Tibbi tetqiqat netijiside turaqliq halette nashtiliqni jayi –juda qilghan balilar bilen nashta qilishqa tawi yoq balilar arisida alahide perq körüldi, axirqi netijide ,mektep derslirini chüshinish bilen birge her jehettin tirishchan we soralghan so’allargha toghra hem tiz jawab béreleydighan elachi uqughuchilar del nashtiliqni waqtida qilidighanlar bolup chiqti.Nashtiliqni jayida qilmaydighanlarning bolsa tebi’iti hurun,mektepke kélish nisbiti töwen bolush bilen birge kündilik dersning axirlirida ularning rohi sulghun ,harghin we bengwash bolup chiqishi ashkarilandi.

Menbesi:eljezire saghlamliq sehipisi

Uyghur ma’arip uyushmisi teshwiqat bölümi

Terjime qilghuchi: Abdullah